Schroefdraad tappen

Schroefdraad lijkt eenvoudig: een bout moet netjes in een moer of getapt gat passen. Toch komt er in de praktijk veel techniek bij kijken. Diameter, spoed, flankhoek, materiaal, spaanafvoer, toerental en voeding bepalen samen of een draad sterk, nauwkeurig en betrouwbaar wordt. Daarbij is de juiste keuze tussen de vele verschillende handtappen en machinetappen essentieel.

De juiste tap is essentieel voor sterk en betrouwbaar schroefdraad.

Als Phantom PRO dealer levert Industore een breed assortiment professionele handtappen en machinetappen voor het snijden van inwendig schroefdraad, in zowel doorlopende als blinde gaten. Van reparatiewerk en montage tot seriematige productie: met de juiste draadtap voorkomt u een onnauwkeurige passing, beschadigde draad en tapbreuk.

Wat moet ik weten over schroefdraad?

Schroefdraad is een spiraalvormig profiel waarmee onderdelen mechanisch met elkaar worden verbonden. Bij uitwendige draad zit het profiel aan de buitenzijde, zoals bij een bout. Bij inwendige draad zit het profiel in een gat, zoals bij een moer of getapt machineonderdeel.

Belangrijke kenmerken van de verschillende soorten schroefdraad zijn de draaddiameter en spoed. De draaddiameter (ook wel nominale diameter genoemd) is de maat waarnaar de schroefdraad wordt genoemd, bijvoorbeeld M10. De kerndiameter is de kleinste diameter en bij inwendig schroefdraad ook de maat van het voorgeboorde gat. Bij metrisch schroefdraad is de spoed de afstand tussen twee opeenvolgende draadtoppen. Bij Engelse schroefdraad soorten (zoals UNC, BSW) wordt de spoed uitgedrukt in het aantal ‘gangen per inch’.

Hoe herken ik het soort schroefdraad?

Er zijn vele soorten schroefdraad, waarbij het een veelgemaakte fout is om aan te nemen dat twee schroefdraden gelijk zijn omdat ze visueel op elkaar lijken. In werkelijkheid kunnen diameter, spoed en flankhoek net verschillen. Gebruikt men dan een verkeerde draadtap, dan leidt dat tot slecht passende bouten, beschadigde draadflanken of verbindingen die (onder belasting) loskomen. Bouten en moeten passen alleen in elkaar als de diameter en de spoed exact overeenkomen.

Het advies is om schroefdraad te herkennen in drie stappen:

1. Meet nauwkeurig de diameter.
2. Bepaal daarna de spoed, met bijv. een draadmal.
3. Controleer vervolgens de vorm en flankhoek.

Let op: Metrische draad en UNC/UNF schroefdraad hebben doorgaans een flankhoek van 60°, waar BSP-draad vaak 55° gebruikt.

Metrisch, UNC, UNF of BSP schroefdraad?

In Nederlandse werkplaatsen komt metrische draad het meest voor. Deze wordt aangeduid met de letter M, gevolgd door de diameter. Bijvoorbeeld M6, M8 of M12. De spoed wordt in millimeters aangegeven. Bij M8 x 1,25 is 8 mm de nominale diameter en 1,25 mm de spoed. Naast de standaard metrische draad bestaat er ook een metrische fijndraad. Deze heeft een kleinere spoed, wat zorgt voor een fijnere afstelling en een betere verbinding bij trillingen.

Engelse en Amerikaanse draadsoorten – zoals UNC en UNF – gebruiken inch maten en het aantal gangen per inch, ook wel TPI genoemd. BSP gasdraad is een veelvoorkomende schroefdraad, bij o.a. leidingen, koppelingen en appendages. Omdat deze draadsoorten qua maatvoering dicht bij elkaar kunnen liggen, is meten altijd beter dan gokken.

Handtappen: gecontroleerd en precies

Voor het tappen van inwendig schroefdraad heeft u de keuze uit een handtap of een machinetap. Handtappen worden gebruikt voor handmatig schroefdraad tappen. Dit is ideaal voor montagewerk, reparaties, enkelstuks productie en situaties waarin maximale controle gewenst is. Bij het handmatig tappen met handtappen werkt u meestal met een tapkruk of verstelbaar wringijzer en tapt u stapsgewijs, rustig en recht.

Phantom HSS handtappen voor metrisch schroefdraad worden geleverd als een set van drie tappen, namelijk een voorsnijder, middensnijder en nasnijder. Deze zijn geschikt voor het snijden van inwendig metrisch schroefdraad en hebben een schroefdraadtophoek van 60 graden. Deze handtappen zijn geschikt voor zowel doorlopende als blinde gaten en verkrijgbaar in een brede range diameters.

Machinetappen: sneller en geschikt voor productie

Machinetappen worden veelal gebruikt in boormachines, kolomboormachines, CNC-machines en taparmen. Machinetappen zijn ontwikkeld voor een hogere productiviteit en reproduceerbare kwaliteit. Waar een handtap vooral controle biedt, is een machinetap vooral interessant wanneer snelheid, maatvastheid en herhaalbaarheid belangrijk zijn.

Phantom HSS-E UNI machinetappen voor metrisch schroefdraad zijn veruit de meest verkochte uitvoering. Ze zijn breed inzetbaar en leverbaar voor doorlopende gaten of blinde gaten. De uitvoering met schilaansnijding voert spanen naar voren af, wat noodzakelijk is bij doorlopende gaten.

Blinde gaten vragen om andere spaanafvoer

Niet ieder gat loopt volledig door het materiaal. Bij een blind gat (dus met bodem) moet de tap de spanen naar boven uit het gat afvoeren, omdat ze niet aan de onderzijde uit het werkstuk kunnen verdwijnen. Daarvoor zijn speciale machinetappen leverbaar met een spiraalgroef.

Phantom machinetappen voor blinde gaten zijn breed inzetbaar in onder meer staal, RVS, gietijzer, aluminium, koperlegeringen, nikkel en titaniumlegeringen. De sterke spiraalhoek en korte aansnijding ondersteunen een goede spaanafvoer en helpen om dieper volle draad te snijden.

De juiste voorboordiameter voorkomt problemen

Voor goed schroefdraad is het voorboorgat minstens zo belangrijk als de draadtap zelf. Is het gat te klein, dan neemt de snijdruk toe en stijgt de kans op tapbreuk. Is het gat te groot, dan ontstaat een zwakke draad met onvoldoende flankcontact.

Een praktische vuistregel bij metrisch schroefdraad is: voorboordiameter = nominale diameter – spoed. Voor M8 x 1.25 betekent dit bijvoorbeeld een voorboordiameter van (8 – 1.25 =) 6.75 mm. In de praktijk wordt hiervoor vaak een spiraalboor van 6.8 mm gebruikt.

Schroefdraad tappen met handtap of machinetap?

Hieronder een overzicht met veel voorkomende situaties, en de beste keuze tussen een handtappen of machinetappen.

Tips voor beter schroefdraad tappen

Gebruik altijd de juiste draadtap die past bij het materiaal, het type gat (doorlopend / blind) en de gewenste draadsoort. Controleer daarnaast of de tap scherp en niet beschadigd is, controleer de voorboormaat en zorg dat de tap recht in het gat start. Een scheef ingezette tap veroorzaakt onnauwkeurige draad en verhoogt het risico op breuk.

Gebruik bij staal, RVS en andere metalen geschikte snijolie of snijpasta. Een goede smering verlaagt de wrijving, verbetert de oppervlaktekwaliteit, helpt spanen beter af te voeren en zorg voor een langere levensduur van uw draadtap. Vooral bij machinaal tappen is ook de juiste snelheid (toerental), voeding en uiteraard draairichting essentieel.

Veelgemaakte fouten bij draad tappen

Een verkeerde draadsoort kiezen is één van de meest voorkomende oorzaken van beschadigde draad. Meet daarom altijd diameter en spoed voordat u een tap selecteert. Let ook op het verschil tussen metrische draad, inch draad en BSP-draad.

Andere veel voorkomende fouten zijn tappen zonder smering, niet de juiste voorboormaat, te veel kracht zetten, te hoog of te laag toerental, of een doorlopende tap gebruiken voor blinde gaten. Vooral bij kleine diameters en taaie materialen kan dat al snel leiden tot tapbreuk en slechte draad.

Schroefdraad tappen: veelgestelde vragen

Goed schroefdraad tappen met de juiste tap

Goed schroefdraad begint met meten, herkennen en de juiste tap kiezen. Handtappen zijn ideaal voor gecontroleerd en handmatig werk, terwijl machinetappen snelheid en reproduceerbaarheid bieden in productieomgevingen. Door goed te letten op draadsoort, voorboordiameter, materiaal, smering en spaanafvoer voorkomt u tapbreuk en krijgt u een sterke, nauwkeurige, betrouwbare schroefdraad verbinding.

Bekijk het assortiment Phantom gereedschappen voor draadsnijden, met o.a. een breed assortiment handtappen, machinetappen, snijplaten en tap- en snijplaat houders. Wilt u graag meer informatie of advies voor de juiste tap? Neem dan gerust contact op met onze binnendienst. Wij helpen u graag verder!