Bij zowel elektrode lassen als MIG / MAG of TIG lassen is een lasapparaat nodig die de voor het lassen benodigde stroom kan leveren. Voor elektrisch lassen is men een stroombron nodig die een lage spanning bij een hoge stroomsterkte kan leveren.
Alle lasprocessen die gebruik maken van een lasboog, voor het opwekken van warmte, vallen onder de groep booglas processen. De vele stroombronnen die voor het booglassen op de markt zijn, maken het voor de gebruiker lastig om na te gaan welk type stroombron het meest geschikt is voor bepaalde toepassingen. Onderstaande informatie is enkel bedoeld als algemene informatie, die van belang is bij de keuze en aanschaf van een stroombron.
STROOMBRON
Een lasstroombron heeft als primaire functie het leveren van voldoende energie voor het smelten van het lasmetaal. De stroombronnen zijn op vele manieren in te delen, bijvoorbeeld: conventionele of moderne stroombronnen, analoge of digitale stroombronnen, schakelende of niet schakelende stroombronnen, etc.
TRANSFORMATOR (TRAFO)
Voor het opwekken van stroom bij lassen werd van oudsher gebruik gemaakt van een transformator (lastrafo). De opbouw van lastransformatoren is veelal simpel en daarbij is een lastrafo voorzien van betrekkelijk weinig elektronica. Dit maakt dit soort stroombronnen robuust en betrouwbaar. Dit zijn dan ook de belangrijkste redenen dat de lastransformator nog altijd een veel gebruikte stroombron in de industrie is.
Met het verbeteren van de elektronica kwamen er, naast de mechanische regelingen (als aftakkingen van de transformator of shuntregeling), nieuwe mogelijkheden om de stroom of spanning van een lastransformator te regelen. Hierbij kan men denken aan instelmogelijkheden:
- via een variabele inductie (spoel)
- door het gebruik van een transductor (elektronisch regelbare spoel)
- door middel van thyristors (wisselstroom/-spanning)
Hoewel dergelijke regelingen van de stroom en spanning naar de huidige stand van de techniek misschien primitief en weinig nauwkeurig overkomen, zijn deze beproefde technieken nog steeds betrouwbaar en functioneel. Daarom vinden veel gebruikers het jammer dat de meeste producenten van lasapparatuur steeds minder lastrafo machines of zelfs enkel inverters aanbieden. De reden dat er minder kopergewikkelde stroombronnen worden geproduceerd, is mede omdat de digitale uitvoering (inverter) vele voordelen biedt en de 'oude' trafo machines veelal meer energie verbruiken en zelfs - wegens Europese wetgeving - in bepaalde landen niet meer geleverd mag worden. Daarnaast is het gebruik van een lastrafo in bepaalde situaties (besloten ruimtes e.d.) wegens veiligheid niet meer toegestaan.
INVERTER
De ontwikkeling van moderne stroombronnen, zoals de inverter, kwam vooral op gang door de mogelijkheden die de modernere elektronica bood en vanuit de behoefte om het lassen geautomatiseerd (middels lasrobots) uit te voeren. Thyristors, transistors en andere componenten deden hun intrede in de lastechniek. Tot de moderne stroombronnen worden o.a. de volgende lasapparaten gerekend:
- Elektronisch geregelde analoge stroombron
- De chopper
- De inverter
Zowel de chopper als de inverter zijn ‘schakelende’ stroombronnen. Dit houdt in dat de transistors in deze stroombronnen gebruikt worden als schakelaar. De inverter is - op basis van de uitvoering (afmeting), mogelijkheden, prijs en kwaliteit - een zeer populaire stroombron. Het gebruikspercentage van een inverter voor het lassen in de industrie ligt dan ook vele malen hoger dan die van een chopper.
De inverter – of primair schakelende stroombron – kan zowel met thyristors als transistors uitgevoerd zijn. De tendens is hierbij steeds meer om transistors toe te passen. Een transistor is in staat te werken met hoge schakelfrequenties, waardoor snellere regelingen mogelijk zijn.
De inverter bestaat hoofdzakelijk uit vier basis onderdelen:
- Een gelijkrichteenheid
- Een schakeleenheid (inverter), gecombineerd met stroomsterkteregeling
- Een hoogfrequent transformator
- Een gelijkrichter, gecombineerd met afvlakeenheid
De belangrijkste voordelen van een inverter zijn de kleine afmetingen en het lichte gewicht. Inverters zijn (bij gelijk vermogen) circa 75% lichter en 65% kleiner dan een conventionele stroombron. Daarnaast zijn inverters gemakkelijk te sturen en te regelen. Vaak is de start, (las)kwaliteit en inschakelduur bij een inverter vook beter dan bij een lastrafo.
Een inverter is een betrouwbare stroombron, die wellicht minder robuust lijkt door de geringe afmetingen, maar dit zeker niet is!
TRANSFORMATOR VS. INVERTER
Kort samengevat kunnen enkele belangrijke voordelen en nadelen worden genoemd voor de lastrafo en inverter:
LASTRAFO
Voordelen:
- Simpel, robuust en betrouwbaar.
- Eenvoudig in bediening.
Nadelen:
- Groot en zwaar.
- Hoge productiekosten (materiaal).
- Beperkte inschakelduur.
INVERTER
Voordelen:
- Compact met gering gewicht.
- Makkelijk regelbaar.
- Betere inschakelduur.
- Hoge technische levensduur.
Nadelen:
- Gevoelig voor variaties en pieken in netspanning.
- Gecompliceerder.
- Bediening en regeling vraagt meer kennis.
Wilt u graag meer informatie over verschillende stroombronnen voor het lassen? Bent u op zoek naar advies voor de keuze tussen een lastrafo of inverter? Neemt u dan gerust contact op met Industore. Neemt u ook een kijkje bij ons online aanbod aan lasapparatuur van het hoogwaardige merken als Lincoln Electric, Oerlikon, Cebora en Weldkar.